TR  |  EN  |  RU
turkey turkey   azerbaijan kazakhstan kyrgyzstan turkmenistan uzbekistan kktc qha TAT BAŞQ
Ana Sayfa
Birlik Hakkında
Üye Haber Ajansları
Bildiri
Başkanın Mesajı
Tüzük
Haberler



Qazaq encïklopedïyası Ğılım akademïyasınan key³ng³ qazaq b³l³m³ men ğılımınıñ qaraşañırağı

ALMATI. Qañtardıñ 26-sı. QazAqparat - Qazaq encïklopedïyası ulttıq ğılım-b³l³mn³ñ jïıntıq kör³n³s³. Onı Mädenïet jäne aqparat mïnïstr³ Muxtar Qul-Muxammed büg³n Almatıda «Qazaq encïklopedïyası» JŞS-n³ñ ujımına jaña bas redaktordı tanıstırğan kezde atap ött³, dep xabarlaydı QazAqparat.
«Kez-kelgen ult üş³n b³rneşe qasïett³ uğımdar boladı. Onıñ b³r³nş³s³ ulttıq ğılım akademïyası, ek³nş³s³ ulttıq wnïversïtet³, üş³nş³s³ ulttıq ğılım-b³l³mn³ñ jïıntıq kör³n³s³ sïyaqtı encïklopedïyası. Qazaq b³l³m³ men ğılımınıñ Akademïyadan key³ng³ qara şañırağı sanalatın Qazaq encïklopedïyasınıñ neg³z³n qazaqtıñ ulı ğalımdarı Muxamedjan Qarataev, Manaş Qozıbaev qalağan. Olardıñ jumısın key³n öz därejes³nde akademïkter Rımğalï Nurğalïev, Äbd³mäl³k Nısanbaev sïyaqtı azamattar jalğastırdı. Sonday-aq soñğı 5-6 jıldıñ ³ş³nde onı tarïx ğılımınıñ doktorı Bürk³t Ayağan sapalı jaña deñgeyge köter³p, 10 tomdıq ulttıq encïklopedïyanı şığarwdı ayaqtadı. Sonday-aq öz³m de eñbek jolımdı osı jerden bastağanmın», deyd³ Muxtar Abrarulı.
Keñes odağı soğıstan key³n ekonomïkanı köter³p, damwdıñ belg³l³ b³r därejes³ne jetkennen key³n 1967 jılı SOKP Ortalıq Komïtet³ arnayı qawlı qabıldap, barlıq respwblïkalarda ulttıq encïklopedïyalar qurıldı. B³raq b³r mezg³lde qurılğanmen olardıñ damw deñgey³, şığarmaşılıq jağdayı ärtürl³ boldı. Qazaq encïklopedïyasınıñ baqıtına qaray, sol kezde b³r jağınan alımdı, bedeld³, ek³nş³ jağınan öz³ de ünem³ şığarmaşılıq ³zden³ste jüret³n Muxamedjan Qarataev keld³. Sonıñ nätïjes³nde Ortalıq Azïya jäne Kavkaz respwblïkalarınıñ ³ş³nde b³r³nş³ bolıp 12 tomdıq ulttıq encïklopedïya şığarıldı. Qazaq Sovet encïklopedïyası dep atalatın bul eñbek äl³ künge dey³n öz³n³ñ qundılığın joyğan joq. Mädenïet jäne aqparat mïnïstr³n³ñ aytwınşa, Ülken Sovet encïklopedïyasınıñ neg³z³nde qurılğan Ülken Resey encïklopedïyası öz³n³ñ 30 tomdığın qolğa alğanına 17 jıl bolsa da äl³ 17 tomın da şığarıp ülgergen joq. Qolda bar dünïeden qurastırıp k³tap şığarw oñay bolar, b³raq encïklopedïyalıq basılım şığarw oñay emes. Keyb³r k³taptarda b³r tomında 1-2 mıñğa dey³n maqalalar bolatın encïklopedïyalıq arnayı basılımdar boladı. Şın män³ne kelgende bul kez-kelgen ulttıñ bas k³tabı.
«Ämbebap encïklopedïyalar 20-25 jılda b³r şığadı. B³z end³ taqırıptıq encïklopedïyalarğa qaray jıljwımız kerek. Är salanıñ jeke encïklopedïyasın jäne oğan janr jağınan jaqın özge basılımdardı şığarw qajet. Qazaqstandağı eñ alğaşqı t³laşar men ämbebap sözd³k Qazaq encïklopedïyasında şıqqan bolatın. Mäselen, t³laşardı 1987 jılı 4-5 j³g³t 3-4 ayda jazıp şıqqan bolatınbız. Ol key³n 250 mıñ taralımmen şıqtı. Jalpı qaz³r AQŞ-ta Amerïkana, Anglïyada Brïtanïka, Ïspanïyada Espasa, Francïyada Laryus, Germanïyada Brokgawz sïyaqtı encïklopedïyalar bar. Olar är 3-4 jılda qayta basılıp otıradı. End³ olardıñ qurılımın, encïklopedïyağa qoyılatın talaptarı men onda nen³ qamtw kerekt³n kör³p qaytqan jön. Buğan b³zde qaz³r mümk³nd³k bar», deyd³ Muxtar Qul-Muxammed.

 
  TKA 2008